OPERACIJA KOVERAT: DEBLOKADA SARAJEVA 1

Autor: Redakcija • Objavljeno: • Broj komentara: 1

Operacija KOVERAT predstavlja najozbiljniji pokušaj deblokade Sarajeva krajem 1992. godine. Da je operacija uspjela, istorija odbrambeno-oslobodilačkog rata bi se sigurno drugačije odvijala. Operacija KOVERAT je odisala velikim brojem propusta, nestručnosti, površnosti, opstrukcija, ali sigurno nije nedostajalo srca, hrabarosti i krvi...

  • karta_koverat.jpg
  • koverat_dio_2.jpg

Tekst: Ratni reporter Šefko Hodžić

 

Grijesi i za smrtnu kaznu

„Poštovani gospodine Predsjedniče,

Obraćam vam se ovim zahtjevom da se pokrene istražni postupak i krivična odgovornost za sva odgovorna lica na čelu sa mnom za gubitak 48 boraca u operaciji za deblokadu Sarajeva pod nazivom „Koverat“. Pošto je prošlo više od godinu i po dana od kada je komisija od pet članova dostavila izvještaj, u kome zahtijeva da se pokrene istraga i krivična odgovornost protiv odgovornih lica, smatram da je krajnje vrijeme da se ovo pitanje riješi iz zakonskih, moralnih i razloga istine, radi nas samih i budućih generacija“.

Ovaj nesvakidašnji zahtjev 15. avgusta 94. godine uputio je tadašnjem predsjedniku Predsjedništva RBiH Aliji Izetbegoviću brigadir Vehbija Karić koji je decembra 92. godine komandovao operacijom „Koverat“ na glavnom igmanskom pravcu na kome se i dogodila tragedija. Sličan zahtjev Karić je uputio i komandi bosanske armije armijskom generalu Rasimu Deliću. Karić je uz zahtjev za pokretanje krivičnog postupka protiv sebe i drugih odgovornih lica priložio izvještaj Komisiji o ovoj operaciji na čijem je čelu bio Mustafa Beglerović i koja je 29. decembra 92. godine, odnosno devet dana poslije tragedije, završila posao i sva dokumenta i nalaze predala istražnom sudiji. Među tim dokumentima nalazi se i 36 potresnih svjedočenja neposrednih učesnika tragičnog marša na Jahorinu i Trebević.

Karićeva pisma bila su povod da komandant Delić 25. avgusta 94. godine formira novu komisiju na čelu sa brigadnim generalom Jovom Divjakom, koja je imala zadatak da „sagleda činjenice u vezi s organizovanjem, pripremama i izvođenjem operacije „Sloboda 92“ („Koverat“). Divjakova komisija završila je rad 17. oktobra 94. godine i „na osnovu izvršene analize neuspjeha operacije „Sloboda 92“ („Koverat“), konstatovala niz grešaka, slabosti i propusta „koji u sebi sadrže elemente za pokretanje disciplinske i krivične odgovornosti“, te da su za „navedena krivična djela predviđene stroge kazne zatvora, a za pojedina od tih djela i smrtna kazna. „Komisija, ipak, na kraju izvještaja sugeriše da „zbog aktuelne situacije na BiH ratištu i angažovanosti učesnika ove operacije u komandama i jedinicama Armije RBiH, smatramo da u ovom momentu nije cjelishodno pokretati postupak za utvrđivanje odgovornosti, a naročito ako se uzme u obzir da ne postoji zastara krivičnog i disciplinskog postupka“.

Komandant Rasim Delić uputio je 9. marta 95. godine komisijski izvještaj predsjedniku Izetbegoviću. Pozivajući se na izvještaj, te „na osnovu drugih dokumenata koja su sačuvana, a odnose se na navedenu operaciju“, Delić je naveo četiri glavna uzroka neuspjeha operacije:

„1. Veliki broj propusta, površnosti i neodgovornosti od načelnika Štaba Vrhovne komande Oružanih snaga brigadnog generala Sefera Halilovića, komande na IKM ŠVK OS sa lokacijom na Igmanu pod komandom brigadira Karić Vehbije, komandanata i komandira jedinica koje su učestvovale u izvođenju borbenih dejstava.

2. Površnost, brzina i nestručnost u formiranju i radu komande od prikupljanja i procjene podataka o neprijatelju do neprecizne i nepotpune odluke, površnog izvještavanja i nestručnog komandovanja operacijom.

3. Nisu bili stvoreni neophodni materijalni i drugi uslovi za deblokadu Sarajeva. Komande i jedinice koje su realizovale zadatak iz navedene operacije nisu imale borbenog iskustva i uvježbanosti, a pripreme su bile površne i realizovane na brzu ruku.

4. Očita je opstrukcija jedinica kojima su komandovali Jaganjac, Juka, Zuka i Rajić. Isti nisu ni pokušali izvršiti dobijeni zadatak.“

„Međutim“, piše dalje Delić predsjedniku Izetbegoviću, „ako uzmemo u obzir vrijeme izvođenja operacije, stanje borbene gotovosti jedinica koje su učestvovale u borbenim dejstvima, vremenske uslove pri izvođenju, izgrađenost sistema rukovođenja i komandovanja, a posebno jednostarješinstva i subordinacije, smatram da sada ne bi trebalo pokretati krivične postupke i postupke za disciplinske prestupe protiv najodgovornijih starješina koje su organizovale, pripremale i izvodile navedenu operaciju. Za eventualno učinjena krivična djela i prestupe ne postoji zastarjevanje krivičnog i disciplinskog postupka, pa se isti mogu pokrenuti u bolja vremena.“

Radni naslov ove operacije je bio „Sarajevo“, a kasnije je preimenovan u „Sloboda 92“ , jer „je trebalo da Sarajevu donese slobodu“. U toku priprema četnici su joj dali naziv „Koverat“ ili „Koverta“. I po tom nazivu je i poznata.

Oktobra 92. godine Vrhovna komanda Oružanih snaga naše zemlje donijela je odluku da se dio Glavnog štaba, na čelu sa načelnikom Seferom Halilovićem, iz blokiranog Sarajeva izmjesti na slobodnu teritoriju kako bi efikasnije rukovodili oružanom borbom. A strategijski zadatak je bio – deblokada Sarajeva.

Glavni štab zadužuje Vehbiju Karića, koji je bio jedan od najvatrenijih zagovornikana te ideje, da kao prethodnica izađe na slobodnu teritoriju i na Igmanu ili u Konjicu pripremi IKM Glavnog štaba. Jer, za tri-četiri dana trebalo je na slobodnu teritoriju da izađe i Sefer Halilović. Karić je sa sinom Emirom preko aerodromske piste izašao na Igman u noći između 24. i 25. oktobra 92. godine.

Sedam dana ranije u Konjic je iz Hrvatske kao „slijepi putnik“ stigao drugi član Glavnog štaba Vrhovne komande Jovan Divjak. Divjak je bio u državnoj delegaciji koja je posjetila SAD i na povratku se nekoliko dana zadržao u Hrvatskoj i Sloveniji, gdje je, kako je 14. januara 1993. godine naveo u izvještaju, uspostavio službene kontakte sa obavještajnim upravama hrvatske i slovenačke vojske. Sa slovenačkom armijom, ističe on, pod povoljnim uslovima dogovorio je kupovinu izvjesnih količina oružja i municije, ali Hasan Čengić „nije prihvatio ponudu Slovenačke armije“.

Divjak je po naređenju Sefera Halilovića trebalo da stigne na Igman i tu se nađe sa njim, Seferom. Iz Splita je namjeravao da otputuje u Mostar, ali mu je Arif Pašalić u večernjim časovima 16.10.1992. javio da „sada nije povoljna situacija za dolazak“, pa je zaobišao Mostar i preko Posušja i Blidinjskog jezera stigao u Jablanicu. Kasnije, kada je uhapšen, moraće istražnom sudiji da objašnjava zašto je tog dana zaobišao Mostar.

Divjak, koji se smjestio u Konjicu u kući Zejnila Delalića, komandanta Taktičke grupe 1, obilazio je linije odbrane, uvezivao jedinice, ali ne zadugo. Jer, u noći između 23. i 24. oktobra 92. dobio je izvještaj od komandanta iz Prozora Muharema Šabića o napadu HVO-a na grad i o dramatičnoj situaciji u Prozoru. Šabić je tražio pomoć iz Jablanice i Konjica. Divjak mu je naredio da „sačuva ljudstvo jedinice, da zaštiti stanovništvo i iznemoglo i bolesno izvuče iz grada“, te da odsudno brani grad. Šabiću je prenio i naređenje načelnika Glavnog štaba Halilovića da „Prozor ne smije pasti“.

„Napadom na Prozor Hrvatska vojska nam je zabola nož u leđa i uveliko omeli plan operacije za deblokadu Sarajeva“, kaže Sefer Halilović.

„Mislim da su oni vidjeli da je bosanska armija dovoljno narasla i da je prešla iz defanzive u ofanzivu i da je ugrožen dogovor Milošević-Tuđman o podjeli BiH. Zato su napali Prozor i od 1. novembra blokirali sve puteve i više nisu dozvolili ni jednom konvoju oružja i municije da prođe.“

NAPOMENA: Komentari odražavaju stavove njihovih autora, a ne nužno i stavove redakcije portala Veteran.ba. Molimo korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Redakcija zadržava pravo da obriše komentar bez najave i objašnjenja. Zbog velikog broja komentara redakcija nije dužna obrisati sve komentare koji krše pravila. Kao čitalac također prihvatate mogućnost da među komentarima mogu biti pronađeni sadržaji koji mogu biti u suprotnosti sa vašim vjerskim, moralnim i drugim načelima i uvjerenjima.

KOMENTARI { 1 } DODAJ KOMENTAR
  • Ime / Nadimak: *

  • Komentar: *
    do 1200 karaktera

  •  

  • Karakteri sa slike: *

  •  

Najnovije

Najčitanije

Najnovijikomentari